Substraatlaag

De substraatlaag is de groeibasis van elk groendak. Het is de laag waarin sedum (of andere beplanting) wortelt, vocht opslaat en voeding uit haalt. Zonder een goede substraatlaag kan een sedumdak wel groen lijken, maar het blijft kwetsbaar: het droogt sneller uit, wortels krijgen minder houvast en de beplanting herstelt minder goed na hitte of vorst. Daarom is de juiste opbouw, samenstelling en dikte van de substraatlaag bepalend voor een gezond en duurzaam groendak.

Wat is een substraatlaag?

Een substraatlaag is een speciaal samengestelde, lichtgewicht grondmix voor daken. Je kunt het vergelijken met potgrond, maar dan afgestemd op omstandigheden op hoogte: wind, zon, snelle temperatuurwisselingen en beperkte ruimte voor wortels. Het is dus geen gewone tuinaarde. Tuinaarde is vaak te zwaar, houdt water op de verkeerde manier vast en kan dichtslibben, waardoor wortels te weinig zuurstof krijgen.

In de opbouw van een groendak ligt de substraatlaag boven de drainagelaag (die overtollig water afvoert) en onder de beplanting (bij een sedumdak: sedummatten, cassettes of losse sedumstekken).

opbouw van een groendak

Functie van substraat

sedummatten

De substraatlaag doet meerdere dingen tegelijk. Het houdt regenwater vast en geeft het geleidelijk weer af, zodat sedum ook tussen buien door voldoende vocht heeft. Tegelijk levert het een basisvoorraad voedingsstoffen en zorgt het voor ruimte voor wortels om te groeien.

Minstens zo belangrijk: de substraatlaag moet luchtig blijven. Wortels hebben namelijk zuurstof nodig. Als de laag te dicht wordt of te nat blijft, krijgen wortels het lastig en zie je sneller kale plekken of mosvorming. Tot slot speelt gewicht een grote rol: een dak heeft een maximale belasting. Een goede substraatlaag is daarom zo samengesteld dat hij relatief licht blijft, óók wanneer hij nat is.

Ontdek de eindeloze voordelen

01
Unieke uitstraling van uw vastgoed

Unieke uitstraling van uw vastgoed

02
Zeer milieuvriendelijk

Zeer milieuvriendelijk

03
Verlengt levensduur dakbedekking

Verlengt levensduur dakbedekking

04
Geluidswerend

Geluidswerend

05
Isoleert in zomer en winter

Isoleert in zomer en winter

Onderhoud en aandachtspunten

Na verloop van tijd kan de substraatlaag iets inklinken, bijvoorbeeld door verwering en het afbreken van organisch materiaal. Daarom is periodiek controleren verstandig, zeker in het eerste jaar en na extreme weersperiodes. Let daarbij op:

  • Kale plekken of uitdroging (kan wijzen op te weinig substraat of ongelijk verdeling)
  • Afvoeren die minder goed doorlopen (kan duiden op vervuiling in de opbouw)
  • Substraat dat is weg gespoeld of verwaaid langs randen (soms aanvullen nodig)

Met een complete set kun je een sedumdak vaak zelf aanleggen in één dag. Dan weet je ook dat de substraatlaag qua dikte en samenstelling past bij de drainagelaag, filtervlies en beplanting, wat problemen zoals uitdroging, verstopping of ongelijkmatige groei helpt voorkomen.

Sedummatten kwekerij

Samenstelling en dikte van de substraatlaag

Een substraatlaag bestaat meestal uit een mix van minerale en organische onderdelen. Veelgebruikte materialen zijn lava, puimsteen en kleikorrels, aangevuld met een kleiner deel organisch materiaal. Die combinatie werkt goed op daken omdat het water kan vasthouden zonder drassig te worden, luchtig blijft voor wortels en structuur houdt bij wisselende weersomstandigheden.

De dikte hangt af van het type groendak. Bij een extensief sedumdak zie je vaak een relatief dunne substraatlaag (grofweg 4–8 cm, afhankelijk van systeem en dak). Bij intensievere groendaken met kruiden, grassen of meer variatie is een dikkere laag nodig (bijvoorbeeld 10–20 cm of meer). Meer dikte betekent meestal: meer waterbuffering en meer groeiruimte, maar ook meer gewicht. Daarom is het slim om de dakconstructie vooraf te (laten) beoordelen.

Groendaktotaal stemt de substraatlaag af op de rest van de opbouw, zodat waterafvoer, waterbuffering en beworteling in balans zijn. Sedum uit onze eigen kwekerij groeit aantoonbaar, en een mix van 12–14 sedumsoorten zorgt voor een evenwichtige groei doordat soorten verschillen in wortelstructuur en droogtetolerantie. Daardoor blijft het dak ook in lastige periodes stabieler groen.